ทำไม? เด็กยุคนี้ถึงไม่รู้ว่าตัวเองชอบอะไร

หลายคนอาจเคยได้ยินผู้ใหญ่ถามว่าโตขึ้นอยากเป็นอะไร แต่เด็กจำนวนมากตอบไม่ได้ ไม่ใช่เพราะไม่เก่ง ไม่ตั้งใจ หรือขี้เกียจ แต่เพราะ โลกของเด็กวันนี้ ไม่เหมือนสมัยก่อน
บทความนี้จะอธิบายแบบง่าย ๆ ว่าทำไมเด็กยุคนี้ถึงยังไม่รู้ว่าตัวเองชอบอะไร และผู้ใหญ่จะช่วยเด็กได้อย่างไร
3. ผู้ใหญ่ถามว่า เก่งอะไร เร็วเกินไป
คำถามที่เด็กเจอบ่อยคือ
4. ระบบการเรียนให้คำตอบ แต่ไม่ค่อยให้พื้นที่ทดลอง
ในห้องเรียน เด็กมักถูกฝึกให้
5. ไม่รู้ว่าชอบอะไร ไม่มีความถนัด
สิ่งสำคัญที่สุดคือ การไม่รู้ว่าชอบอะไร ไม่ใช่ปัญหาแต่มันคือ สัญญาณว่าเด็กยังไม่ได้ลองในสนามที่เหมาะกับวัย ถ้าเด็กได้
สรุปสั้น ๆ
อ้างอิง
บทความนี้จะอธิบายแบบง่าย ๆ ว่าทำไมเด็กยุคนี้ถึงยังไม่รู้ว่าตัวเองชอบอะไร และผู้ใหญ่จะช่วยเด็กได้อย่างไร
1. เด็กสับสน เพราะมีตัวเลือกเยอะเกินไป
สมัยก่อน เด็กเห็นอาชีพไม่กี่แบบหมอ ครู วิศวกร พ่อค้า ช่าง
แต่วันนี้ เด็กเห็นทุกอย่างพร้อมกันยูทูบเบอร์ เกมเมอร์ นักกีฬา นักวาด นักเขียน โปรแกรมเมอร์ อินฟลูเอนเซอร์
เด็กม.ต้นยังอยู่ในช่วง กำลังสร้างตัวตนถ้าเห็นตัวเลือกพร้อมกันมากเกินไปสมองจะ เลือกไม่ออก และรู้สึกว่ากลัวเลือกผิด
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) พบว่าเด็กและวัยรุ่นที่เผชิญตัวเลือกจำนวนมากโดยไม่มีผู้ช่วยวางกรอบมีระดับความเครียดและความสับสนด้านตัวตนสูงขึ้น (รายงานสุขภาวะเด็กและเยาวชนไทย)
2. เด็กใช้เวลา ดู มากกว่า ลงมือทำจริง
เด็กยุคนี้ดูคลิปได้ทั้งวันแต่การ ดู ไม่เท่ากับ รู้ว่าชอบการรู้ว่าตัวเองชอบอะไร ต้องมาจาก
- การลองทำจริง
- การผิดพลาด
- การฝึกซ้ำ
ถ้าเด็กแค่ดูคนอื่นเก่งสมองจะยังไม่รู้ว่า เราถนัดแบบนั้นจริงไหม
คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่าการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำ (Experiential Learning) ช่วยให้เด็กค้นพบความถนัดได้ชัดเจนกว่าการเรียนรู้แบบรับข้อมูลอย่างเดียว
3. ผู้ใหญ่ถามว่า เก่งอะไร เร็วเกินไป
คำถามที่เด็กเจอบ่อยคือ
- เก่งวิชาอะไร
- จะสอบเข้าอะไร
- จะเรียนสายไหน
แต่เด็กประถม มัธยมต้นยังอยู่ในช่วง กำลังลอง ไม่ใช่ ต้องตัดสินใจ เมื่อถูกถามเร็วเกินไปเด็กจะเริ่มคิดว่า ถ้าตอบไม่ได้ แปลว่าเราไม่ดีพอ
กรมสุขภาพจิต รายงานว่า แรงกดดันด้านการเรียนและความคาดหวังจากผู้ใหญ่เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เด็กไม่กล้าลองสิ่งใหม่ และกลัวความล้มเหลว
4. ระบบการเรียนให้คำตอบ แต่ไม่ค่อยให้พื้นที่ทดลอง
ในห้องเรียน เด็กมักถูกฝึกให้
- ตอบให้ถูก
- ทำให้เหมือนกัน
- แข่งกันด้วยคะแนน
แต่ ความชอบ ไม่ได้เกิดจากคำตอบที่ถูกมันเกิดจากการได้ลองหลายแบบแล้วค่อยรู้ว่าแบบไหน ใช่กับเรา
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ระบุว่าเด็กไทยจำนวนมากยังขาดโอกาสในการเรียนรู้เชิงสำรวจ (Exploratory Learning) ซึ่งเป็นฐานสำคัญของการค้นหาความถนัดและอาชีพในอนาคต
5. ไม่รู้ว่าชอบอะไร ไม่มีความถนัด
สิ่งสำคัญที่สุดคือ การไม่รู้ว่าชอบอะไร ไม่ใช่ปัญหาแต่มันคือ สัญญาณว่าเด็กยังไม่ได้ลองในสนามที่เหมาะกับวัย ถ้าเด็กได้
- ลองหลายกิจกรรม
- โดยไม่ถูกตัดสิน
- โดยไม่เร่งให้เก่ง
- โดยมีผู้ใหญ่คอยสะท้อนอย่างอ่อนโยน
สรุปสั้น ๆ
- เด็กยุคนี้ไม่รู้ว่าชอบอะไร เพราะโลกซับซ้อนขึ้น ไม่ใช่เพราะเด็กแย่ลง
- ความชอบไม่ได้เกิดจากการคิด แต่เกิดจากการลอง
- หน้าที่ผู้ใหญ่ไม่ใช่เร่งคำตอบ แต่คือช่วยจัด สนามทดลอง ที่ปลอดภัย
อ้างอิง
- สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) รายงานสุขภาวะเด็กและเยาวชนไทย
- คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยงานวิจัยด้านการเรียนรู้เชิงประสบการณ์กับการค้นหาตัวตน
- กรมสุขภาพจิตรายงานสถานการณ์สุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นไทย
- สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษารายงานทิศทางการพัฒนาผู้เรียนไทยในศตวรรษที่ 21
บทความที่เกี่ยวข้อง
เด็กที่มีเป้าหมายชัด ไม่ได้เริ่มจากความเก่งแต่เริ่มจากบ้านที่คุยกันและฟังกันเสมอเพราะเป้าหมายของเด็ก ค่อย ๆ เติบโตจากการมีคนรับฟังเขาจริงๆ
25 ธ.ค. 2025
เด็กไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนตัวเองให้เก่งขึ้นทันที แต่เริ่มจากการตั้งเป้าที่ทำได้จริง และอยู่กับเขาได้นาน เพราะการเติบโตที่ดีมักมาจากความเข้าใจตัวเอง
25 ธ.ค. 2025
บางครั้งการเริ่มต้นปีใหม่ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนตัวเองให้เก่งขึ้นทันที แค่เริ่มจากความกล้าลองและไม่กลัวผิดก็เพียงพอสำหรับก้าวแรกของปีใหม่แล้ว
25 ธ.ค. 2025


